Report Button

Κόμβος Ενημέρωσης

Νέα

Ο εικονικός κόσμος του διαδικτύου οδηγεί σε κατάθλιψη

Έρευνα κατέδειξε πως η πραγματική ζωή φαντάζει πληκτική όταν κάποιος βρίσκεται στο διαδίκτυο με τις ώρες

Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο που προέκυψε από έρευνα του Πανεπιστημίου Αιγαίου για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης -διαδικτυακά παιχνίδια, facebook, chat rooms- είναι το αίσθημα κενού που συνεπάγεται η πολύωρη χρήσης τους. Κυρίως για τη νέα γενιά η οποία ανατρέφεται on line! Η πραγματική ζωή φαντάζει ανιαρή, αργή, πληκτική, ανούσια όταν με τις ώρες ένας νέος άνθρωπος βρίσκεται στο διαδίκτυο. Τις σχέσεις με τα τυπικά και τους κανόνες που επιβάλλει η κοινωνία τις θεωρεί απαράδεκτες.

Πρόβλημα συνεννόησης

"Η νέα γενιά που βίωσε την παγίωση του διαδικτύου μετά το 1995, που ανατράφηκε με online παιχνίδια και internet καφέ, που μέσα από το κινητό μπορεί να συνεχίσει απρόσκοπτα ό,τι άρχισε στον υπολογιστή, παρατείνοντας ακόμα περισσότερο τις ώρες χρήσης, έχει πρόβλημα συνεννόησης με τις υπόλοιπες γενιές, που δεν κατανοούν την ελκυστικότητα του ιντερνέτ. Η επικοινωνία και οι σχέσεις στην πραγματική ζωή απαιτούν διαπραγμάτευση, ρίσκο, υπομονή, επένδυση χρόνου και συναισθήματος. Η έκβασή τους, πολλές φορές αμφίβολη. Αυτός που τις επιχειρεί δεν δέχεται άμεση ενίσχυση, όπως συμβαίνει στο διαδίκτυο, ειδικά σε μια κοινωνία που η συλλογικότητα φθίνει και ο ατομισμός ανακηρύσσεται σε πρώτιστη αξία. Οι σημερινοί νέοι, που μεγαλώνουν γνωρίζοντας άριστα την ηδονή του "social networking", που χρησιμοποιούν το facebook περισσότερο από πέντε ώρες την ημέρα, αποδίδουν στις πραγματικές τους ταυτότητες λιγότερη αξία σε σύγκριση με τις διαδικτυακές και δεν μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά στον αληθινό κόσμο. Νιώθουν κατάθλιψη για την ανικανότητα αυτή, αδυνατούν να αντλήσουν ευχαρίστηση από μη ακραίες καταστάσεις, όπως αυτές των ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Για το λόγο αυτό τις επιζητούν και στην πραγματική ζωή, με αποτέλεσμα πολλές φορές να φέρονται αντικοινωνικά. Βιώνουν στερητικά σύνδρομα, όταν δεν έχουν πρόσβαση και εξαρτούν την αυτοεκτίμησή τους από ένα πληκτρολόγιο ή joystick. Ο πολύωρος χρήστης αποδίδει μεγαλύτερη σημασία σε μια κακή βαθμολογία στα ratings του facebook, παρά σε μια αποδοκιμασία του δασκάλου ή των γονιών του. Πραγματικές σχέσεις καταστράφηκαν όταν ο ένας από τους δύο συντρόφους ανακάλυψε ότι ο άλλος έκανε flirt στο facebook ή διατηρούσε ένα πολύ επιτυχημένο προφίλ", αναφέρει στον "Π" ο καθηγητής που υπογράφει την έρευνα, Ευστράτιος Παπάνης.

Ιδεατή μορφή ο... φίλος

Και συνεχίζει: "Στο διαδίκτυο, η φιλία και η επικοινωνία επανανοηματοδοτείται: Ο 'άλλος', ο συνομιλητής σε ένα chat room, δεν είναι ένα αμιγώς πραγματικό πρόσωπο, αλλά ένα προσωπείο, ένα κράμα από αληθινές ιδιότητες και φαντασιακές προβολές. Οι αισθητηριακές αναπαραστάσεις μηδαμινές. Ο χρήστης μιλά σε ένα πρόσωπο που ο ίδιος κατασκευάζει. Προβάλλει επάνω του τις επιθυμίες του, τις ελλείψεις του, τις προσδοκίες του και τις φαντασιώσεις του. Ο 'άλλος' ανάγεται σε μορφή ιδεατή. Η απογοήτευση είναι το κυρίαρχο χαρακτηριστικό όσων αποφασίζουν να συναντηθούν στην πραγματική ζωή". Την ίδια στιγμή, εξηγεί ο κ. Παπάνης, στο facebook ο κόσμος είναι αταξικός. "Ο πλούτος, το φύλο, η ηλικία, η καταγωγή, η εθνικότητα, το παρελθόν, τα επιτεύγματα δεν έχουν καμιά σημασία. Εξάλλου, καθένας μπορεί να προσποιηθεί οτιδήποτε. Η διαπραγμάτευση γίνεται επί ίσοις όροις, αλλά με τον διαρκή κίνδυνο να αποδειχθεί φενάκη. Οι περισσότεροι νέοι εκφράζουν αποτροπιασμό και θλίψη, όταν επιχειρούν να μεταφέρουν αυτή την εμπειρία στην πραγματική ζωή. Βυθίζονται έτσι ακόμα περισσότερο στην επίπλαστη κατάσταση των διαδικτυακών κοινοτήτων. Και είναι αυτή η αναντιστοιχία ανάμεσα στη ζωή και την εικονική πραγματικότητα που τελικά οδηγεί στην κατάθλιψη".

Το facebook δεν είναι εργαλείο, αλλά εναλλακτικός τρόπος ζωής

Σύμφωνα με την έρευνα, στην οποία συμμετείχαν και πολλοί Κύπριοι, οι πολύωροι χρήστες του facebook έχουν χαμηλή συμμετοχή σε δημιουργικές δραστηριότητες κατά τον ελεύθερο χρόνο τους. Οι περιστασιακοί χρήστες του facebook στην πλειοψηφία τους ασχολούνται με τους φίλους τους, ενώ όσοι επενδύουν πολύ χρόνο είναι κατά κύριο λόγο μοναχικοί άνθρωποι. Πολλοί θεώρησαν ότι η ηλεκτρονική κοινωνική δικτύωση είναι ο βολικότερος τρόπος επικοινωνίας, που θα αντικαταστήσει το email και τις πιο συμβατικές μορφές διάδρασης. Κανόνιζαν τα ραντεβού τους μέσω του facebook αντί να τηλεφωνήσουν, συζητούσαν γι' αυτό με τους φίλους τους και χρησιμοποιούσαν την ηλεκτρονική ιδιόλεκτο (αργκό). Πολλοί χρήστες δήλωσαν ότι αυτό που τους συναρπάζει στο facebook είναι ότι γνωρίζουν άτομα που μοιράζονται τα ίδια ενδιαφέροντα, ότι έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες που τους ενδιαφέρουν, ακόμη και ότι συγκροτούν ομάδες μελέτης για τις εξετάσεις. Η ευχαρίστηση που προέρχεται από την ενασχόληση με το facebook και η φυγή από το διάβασμα είναι οι βασικότεροι λόγοι ενασχόλησης με αυτό (στους μαθητές Λυκείου). Το facebook δεν είναι πια εργαλείο, αλλά εναλλακτικός τρόπος ζωής. Οι περισσότεροι χρήστες έχουν κουραστεί πλέον με το πλήθος των εφαρμογών του facebook, με τις άπειρες προσκλήσεις σε quiz και test χαμηλού επιπέδου.

Αρκετοί χρήστες είχαν κουραστεί από το 'φακέλωμα' μέσω facebook, μέσω του οποίου ο καθένας γνώριζε και μετέδιδε ποια η ψυχική διάθεση του χρήστη, τι έκανε όλες τις χρονικές στιγμές κλπ. Οι περισσότεροι από αυτούς πιστεύουν ότι η μόδα του facebook θα περάσει και θα αντικατασταθεί με κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον, επειδή ξεπέρασε το μέτρο. Το διαδίκτυο έχει κανόνες αυτορύθμισης.

Νοσηρή σχέση

Οι χρήστες με μεγαλύτερη εξάρτηση από το facebook παρουσίαζαν την ίδια νοσηρή σχέση και με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και τον υπολογιστή γενικότερα. Οι περισσότεροι χρήστες του facebook δεν κατάλαβαν την εξάρτηση από αυτό μέχρι που κατέληξαν να αναλώνουν πολλές ώρες ασχολούμενοι με τις εφαρμογές του, και σκέφτονταν γι' αυτό ακόμη κι όταν έκλειναν τον υπολογιστή. Το facebook παρέχει το προσωπείο της αυτοεκτίμησης. Πολλοί αρθρώνουν συναισθήματα μέσα από αυτό, που δεν θα τολμούσαν να τα πουν στην πραγματική ζωή. Το ένστικτο και το συναίσθημα απελευθερώνονται. Αρκετοί χρήστες διατηρούσαν παραπάνω από δύο λογαριασμούς στο facebook με διαφορετικά χαρακτηριστικά κάθε φορά. Πολλαπλές και σχιζοειδείς προσωπικότητες.
Οι γυναίκες χρήστες προβάλλουν τις περισσότερες φορές έναν μυστηριώδη εαυτό, που περιμένει να ανακαλυφθεί από κάποιο χρήστη με έξοχα προσόντα, γρήγορο στη γραφή και με καλές ατάκες. Οι φωτογραφίες που τοποθετούν στο προφίλ τους είναι προκλητικές μερικές φορές ή παρμένες από τον κόσμο των κινουμένων σχεδίων. Οι άντρες χρήστες συνήθως επαίρονται για τα σωματικά τους προσόντα και για τον 'τσαμπουκά' που μπορούν να επιδείξουν.

Ηλεκτρονικό κουτσομπολιό

Δεύτερη έρευνα που έγινε από το Εργαστήριο Ηλεκτρονικού Επιχειρείν του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών τον Ιανουάριο του 2009 (δείγμα 380 άτομα) ανέδειξε πως το 46% το χρησιμοποιεί για να μαθαίνει προσωπικά φίλων και γνωστών, δηλαδή το site λειτουργεί τρόπον τινά ως ένα σημείο "ηλεκτρονικού κουτσομπολιού". Αξίζει να σημειωθεί πως μόλις το 28% των χρηστών δηλώνει πως επισκέπτεται το facebook για φλερτ.
Αρκετοί χρήστες έχουν αρχίσει να είναι καχύποπτοι και επιφυλακτικοί σε σχέση με τα προσωπικά τους δεδομένα, μιας και ήδη έχουν γίνει απόπειρες της διοίκησης του facebook για πώλησή τους σε διαφημιστές. Το 38%, μάλιστα, δηλώνει πως δεν το εμπιστεύεται καθόλου ή το εμπιστεύεται λίγο. Αντίθετα, ένα ποσοστό 33% δηλώνει ότι εμπιστεύεται το facebook σε μεγάλο βαθμό.

Τι δηλώνουν Κύπριοι φίλοι του facebook

Ο Μαρίνος είναι γύρω στα 45 και έχει ένα σοβαρό προφίλ στην κοινωνία. Φίλος στην πραγματική ζωή, φίλος και στο facebook. Στην πραγματική ζωή δεν υπήρχε ποτέ περίπτωση να κάνει... "poke" τον οποιονδήποτε - να τον κτυπήσει, σε ελεύθερη μετάφραση. Είναι τόσο καλός που δεν πειράζει μυρμήγκι. Ωστόσο, όταν με βρήκε στο facebook, δεν έχασε την ευκαιρία να παίξει το παιγνίδι αυτό και να με... κάνει με τα κρεμμυδάκια από τις κλοτσιές. Μέχρι πρόσφατα με είχε και σαν κατοικίδιο... Φυσικά άλλαξα πολλά χέρια ως κατοικίδιο, ενώ αγόρασα κι εγώ αρκετούς. Άλλους σε ψηλή τιμή άλλους σε χαμηλότερη. Η Μαρία και ο Αργύρης είχαν το συνήθειο να με κερνούν καφέδες στο facebook. Δεν τους το ανταπέδιδα...

Τελευταία ο Μαρίνος κι εγώ κόψαμε απ' την κοινωνική δικτύωση. Ο Μαρίνος έχει ερωτευτεί, εγώ τη βρίσκω με το διάβασμα και με τους... αληθινούς καφέδες. Οι άλλοι δυο συνεχίζουν ακάθεκτοι. Ταυτόχρονα πολλοί γνωστοί και άγνωστοι δεν τα βάζουν κάτω. Είναι είδος επίδειξης για αρκετούς το να βλέπει κανείς τις φωτογραφίες που αναρτούν στην προσωπική τους σελίδα στο facebook. Αυτούς προσωπικά τους διαγράφω από φίλους. Ένα απλό delete και ξοφλήσαμε. Αντιθέτως άλλοι φίλοι που βάζουν τις φωτογραφίες τους σε διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις και το κάνουν για να μοιραστούν μαζί με τους άλλους φίλους τους τις προσωπικές τους στιγμές τους αναγνωρίζεις. Είναι αυθεντικοί μοναχικοί. Άλλοι θέλουν να γνωρίζουν άτομα απ' το αντίθετο φίλο. Όπως το άτομο που με προσέγγισε τελευταία και μπαίνοντας να δω το προφίλ του είδα πως έχει 569 φίλες! Εγώ θα ήμουν η πεντηκοσιοστή έβδομη. Δεν τον ήξερα καν. Ούτε κοινούς φίλους είχαμε. Είναι να απορεί κανείς πώς με βρήκε. Πάντως όλα δείχνουν πως το facebook είναι μια περαστική ασθένεια. Όταν καταλάβει κανείς πως η κοινωνική δικτύωση απέχει απ' την αληθινή ζωή, αρχίζει να ηρεμεί...

* Η Ναταλία, 23 ετών άρχισε να μπαίνει στο χώρο αυτό κοινωνικής δικτύωσης για να βρει φίλους ξεχασμένους. "Ήδη ξαναβρέθηκα μετά από δεκαετία με τους συμμαθητές από το δημοτικό. Και για αυτούς που βρίσκονται μακριά (πλέον οι περισσότεροι), ανταλλάσσουμε φωτογραφίες και νέα". Αν φοβάται κλοπή προσωπικών δεδομένων; "Όχι, εφόσον εγώ ελέγχω την προβολή τους (τις φωτο μπορούν να τις δουν μόνο κάποιοι φίλοι, όχι όλοι, το ίδιο και τα λοιπά στοιχεία)". Η Ναταλία ξοδεύει περίπου ένα τέταρτο τη μέρα στο facebook. Παλιότερα; Μπορεί και μία ώρα. Μπορεί και λίγο παραπάνω!

* Η Καίτη είναι 30 ετών. Γι' αυτήν στην αρχή το facebook ήταν περιέργεια που έπρεπε να εξαντλήσει. "Στη συνέχεια όμως έγινε συνήθεια. Με το που ανοίγω τον υπολογιστή είναι η πρώτη ιστοσελίδα που επισκέπτομαι. Μάλιστα την έχω ορίσει ως home page. Ελέγχω αν έχω προσωπικό μήνυμα, αν μου έχει ζητήσει κάποιος να γίνει φίλος μου και αν "παίζει" κάτι σε εκδηλώσεις. Μπορεί να ρίξω μια ματιά τι κάνουν οι φίλοι μου, ποιους νέους φίλους απέκτησα, τι σχολίασαν σε μια φωτογραφία που ανάρτησαν. Η αλήθεια είναι ότι η όλη διαδικασία δεν μου παίρνει περισσότερο από πέντε λεπτά. Περισσότερη ώρα μένω στη σελίδα του facebook όταν πετύχω on-line φίλους μου που διαμένουν στο εξωτερικό και κάνουμε λίγο chatting. Κατά τα άλλα είναι θέμα κουτσομπολιού για μένα, σε μια φάση της μέρας που θέλω να χαλαρώσω αυτά τα 5 λεπτά"!

* Ο Γιάννης είναι 25 ετών. Πριν γίνει μέλος εκνευριζόταν πάρα πολύ για το ότι όλοι οι φίλοι του είχαν facebook και ο ίδιος ήταν απλώς μέλος στο απαρχαιωμένο hi5. "Ως γνήσιος ξεροκέφαλος αρνούμουν να γίνω μέλος γιατί δεν ήθελα να ασχολούμαι (και) με άλλες ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης. Μέχρι που μια καλή μέρα ήρθε η πρώην μου στο σπίτι μου και μου έκανε λογαριασμό (account) εν αγνοία μου, αφού ήξερε και τους κωδικούς του μέιλ μου. Ε, μετά με κορόιδευαν όλοι οι φίλοι πως είχα facebook και στην πορεία έπαθα εξάρτηση. Στην αρχή έμπαινα περισσότερες από 3 ώρες την ημέρα, το είχα ανοιχτό από τη δουλειά μέχρι το σπίτι. Επειδή όμως όλα στο διαδίκτυο είναι περαστικά και επειδή η ζωή αντιγράφει το διαδίκτυο, μου πέρασε η λόξα και τώρα απλώς... υπάρχει χάριν παλιών φίλων και γνωστών που βρήκα μέσω facebook και όποτε το θυμάμαι μπαίνω για να ελέγξω μέιλ"!

Χώρισα λόγω facebook

Η Σίσι είναι 29 ετών. Μπαίνει καθημερινά στο facebook για να μάθει τι κάνουν φίλοι κολλητοί και συγγενείς που έχει καταχωρημένους στους "φίλους". "Συνήθως στα δέκα λεπτά βαριέμαι και βγαίνω. Δεν το συμπαθώ ιδιαίτερα, γιατί τσαντιζόμουν αφόρητα να βλέπω το αγόρι μου να προσθέτει φίλες στη λίστα του τις οποίες γνώρισε μέσω του facebook ή να διαβάζω κομπλιμέντα που του έκαναν για τις φωτογραφίες του. Θεωρώ ότι αποτέλεσε και το λόγο χωρισμού μας. Από την άλλη όμως έμαθα νέα φίλων και συμμαθητών που είχα να επικοινωνήσω τουλάχιστον 15 χρόνια. Επίσης είναι πολύ εύκολο να καταχωρήσω φωτογραφίες και βιντεάκια, τα οποία έχω πρόβλημα να στείλω μέσω e-mail στην αδερφή μου στην Αθήνα. Έτσι μπαίνει στο facebook, τα βλέπει και μου στέλνει τους ανάλογους σχολιασμούς"...

Της Μιράντας Λυσάνδρου

Κωδικός άρθρου: 858751